Alles over de PRE

18 april 2024
Cobra PRE merries cartujano
Een ras wat mij nauw aan het hart ligt: de PRE, ook wel de ‘Andalusier’ genoemd. In de tijd dat ik mijn eerste PRE Furia kocht, wist bijna niemand wat een PRE was, en werd het in de volksmond gewoon nog een Andalusier genoemd. Inmiddels, bijna 20 jaar later, kent nagenoeg iedereen het ras ‘de PRE’, alhoewel er soms nog wat onduidelijkheid is, wat de PRE nu eigenlijk is. Het is ontzettend leuk om te zien hoe geliefd het ras inmiddels is in Nederland, waar voorheen een enkeling een PRE had, zie je nu op bijna iedere stal wel een PRE. Niet gek, want het is ook echt een heel mooi ras! Wil jij alles weten over het Spaanse paard? Lees dan snel verder!

Maar wat is eigenlijk een PRE?

Laten we eerst eens ingaan wanneer je een paard een PRE kunt noemen. Allereerst, PRE is een afkorting en staat voor Pura Raza Espanola (het Pure Spaanse Ras). Alle PRE-paarden worden geregistreerd in het officiële stamboek in Spanje: dit betekent dat wanneer er een veulen word geboren, beide ouders reeds in het stamboek geregistreerd moeten zijn, inclusief DNA en goedgekeurd voor de fokdienst (minimaal APTO). Van het veulen wordt ook DNA ingestuurd. Op deze manier is een paard met PRE-papieren, dus altijd raszuiver. Hoewel veel van de PRE’s nog steeds in Spanje geboren worden, wordt er wereldwijd met het ras gefokt. Het officiele stamboek, LG PRE ANCCE, werkt samen met vertegenwoordigers, zoals in Nederland het PRE-stamboek Nederland. Wel zo makkelijk, gezien zij Nederlandstalig zijn 😉

Op de foto bovenaan de blog zie je mij met 9 Cartujano merries: ook wel een cobra genoemd. Een cobra is een groep merries van 1 fokker, met veel gelijkenissen. Op de premiekeuring heb ik wel cobra’s van 4 of 5 merries gezien, maar 9 had ik nog niet eerder gezien! Dit was bij de Yeguada Cartuja in Andalusië, 1 van de bekendste fokkerijen/bloedlijnen van de PRE (lees meer over de Cartujano verderop).

En wat is een Cruzado?

Wanneer 1 van de ouders geen PRE is, of niet APTO-gekeurd is, dan is het mogelijk dat er ‘cruzado’-certificaat wordt aangevraagd. Voorwaarde is wel dat 1 van de ouders in ieder geval PRE-papieren heeft. Cruzado betekent ook simpelweg ‘kruising’. Een Cruzado is dus niet raszuiver, maar er zit wel altijd voor minimaal 50% PRE in.

Wanneer noem je een paard Andalusier?

De term andalusier, hoewel in de volksmond veel gebruikt, zegt dus eigenlijk niets. Andalusie is een gebied in het zuiden van Spanje, dus wellicht dat er voorheen uit gemakzucht in Nederland hieraan gerefereerd werd.

Rasomschrijving

Ieder paard is natuurlijk uniek, maar ook voor de PRE is er een algemene rasomschrijving. Één van de dingen waarom de PRE zeker bekend staat, is het sprookjesuiterlijk. Lange, golvende manen en staart wordt dan ook zeker graag gezien. Maar daarnaast staan ze goed in het vierkantsmodel, zijn ze gespierd en hebben ze een recht of licht convex hoofdprofiel.

Het karakter is minstens net zo belangrijk: de PRE staat bekend om zijn evenwichtige, vriendelijke karakter met een vermogen om snel te leren. Het zijn vaak gevoelige dieren, die graag met mensen samenwerken. Ondanks het kalme en koele karakter, zijn het energieke paarden, die zeer snel wendbaar kunnen zijn en daarnaast uitstekend kunnen verzamelen.

Sommige PRE’s houden ook echt van het show-element en zetten dan hun beste beentje voor. De PRE wordt ingezet in vele disciplines: dressuur (het meest in de hogeschool- of klassieke dressuur), working equitation, stierenvechten, shows, vrijheidsdressuur, en zelfs veelal als filmpaarden. Ook kunnen het heerlijke buitenrijpaarden zijn, dankzij de fijne gangen zitten ze heerlijk en comfortabel, ook op lange ritten.

Mijn eigen PRE Furia XXXI

Past een PRE bij mij?

Dankzij het sprookjesuiterlijk en fijne karakter, lijkt de PRE al snel het ideale paard en dit hebben PRE’s dan ook al vele malen bewezen. Het is niet voor niets dat de PRE in Spanje een echt familiepaard is, waarbij de kinderen al van jongsafaan te paard naar de Feria gaan!

Dit wil echter niet zeggen dat ze voor iedereen geschikt zijn, of beter gezegd, dat iedere PRE voor iedereen geschikt is. Net als bij de selectie van ieder ander paard, is het belangrijk dat je ook bij de PRE kritisch blijft of het specifieke paard waar je gaat kijken, ook echt het juiste paard is voor jou. Het is soms makkelijk om je te laten verblinden door dat sprookjesuiterlijk en het (ogenschijnlijk) makkelijke karakter.

Ben je niet heel zeker, wordt het je eerste eigen paard of heb je nog niet heel veel ervaring? Dan is het aan te raden om te kiezen voor een PRE met ervaring, die al langere tijd in Nederland is.

De overgang van Spanje naar Nederland is namelijk ook een hele verandering, waarbij het paard ook echt even nodig heeft om zich aan te passen. Wat ook zeker heel fijn is, is iemand mee te nemen die veel ervaring heeft met paarden, en liefst al goed bekend is met de PRE. In principe is er voor nagenoeg iedereen een geschikte PRE te vinden!

Belangrijk bij aanschaf

Wanneer je een paard aanschaft, is het natuurlijk goed om je paard (het liefst klinisch en röntgenologisch) te laten keuren. Laat ook altijd even naar het gebit kijken en eventueel bloed afnemen. Kies bij een keuring het liefst voor een dierenarts die je zelf uitkiest. Bij de PRE specifiek is het extra belangrijk dat je de juiste papieren hebt: dus het correcte paspoort, inclusief carta de titularidad of propiedad. De Carta is een eigendomsbewijs, en moet correct ondertekend zijn. Er zijn enkele uitzonderingen, maar eigenlijk heeft nu iedere PRE een carta. Het PRE-stamboek heeft een mooi overzicht van alle vragen omtrent de carta.

Keuringen

Voordat een PRE voor het stamboek gebruikt mag worden in de fok, moet deze allereerst de basiskeuring – de APTO – succesvol hebben doorlopen. Hierbij wordt het paard uitgebreid gemeten, beoordeeld op de rasstandaard en een correcte beweging in stap, draf en galop.

Naast de basiskeuring, kun je ook naar de campeonato: een premiekeuring waarbij de beste paarden worden geselecteerd. De meest grote en bekende premiekeuring vindt plaats in Spanje zelf (Sevilla), genaamd de SICAB en is een prachtig, meerdaags evenement, waar de beste PRE’s ter wereld samen komen. Naast de keuringen zijn er veel stands, shows en wedstrijden. Echt een aanrader voor de PRE-liefhebber!

In het stamboek herken je de verschillende kwalificaties van de (voor)ouders aan de kleur van de rozetten: het meest zul je de gele rozet zien = de basiskeuring, de APTO. Daarnaast heb je nog de rode rozet (calificado), de blauwe rozet (mejorante) en het hoogst haalbare: het oranje rozet (élite). Ook is er een groen rozet (Joven Reproductor Recomendado), voor de jonge paarden.

Rozetten PRE

Bloedlijnen

Om nog een stukje dieper in te gaan op het ras, heb je ook nog verschillende bloedlijnen. Ik benoem hier de meest voorkomende, die je ook vaak in de papieren van jouw PRE kunt terugvinden:

  • De Cartujano, Kartuizer, Hierro del Bocado of Terry: allemaal benaming voor de oudste bloedlijn binnen de PRE. Deze bloedlijn is destijds door de Kartuizer monniken bewaard gebleven. De Cartujano is dus het meest oude type: vooral gefokt op het fijne karakter en sprookjesachtige uiterlijk. Er wordt natuurlijk steeds groter gefokt, maar van oudsher is deze bloedlijn dus ook wat kleiner (of eigenlijk normaler, zoals ze oorspronkelijk waren). Mijn eigen Furia heeft Cartujano bloed, en in mijn ogen heeft hij ook zowel het uiterlijk (sprookjes, klein, vierkantsmodel/barok) als het karakter (zachtaardig, meewerkend, intelligent) meegekregen. Je herkent het Cartujano paard aan het brandmerk: een typisch Spaans stangbit. Een pure Cartujano zal dit daadwerkelijk als brandmerk hebben: in de bloedlijn van jouw PRE herken je het doordat één van de voorouders dit brandmerk erbij vermeldt heeft. Je vindt met name schimmels terug, maar tegenwoordig ook wat vos, zwart en bruin. Ik ben zelf ook op de Cartujano fokkerij in Jerez de la Frontera geweest, super tof om te zien! Ik vond vooral één van de zeer typische dekhengsten en de cobra van 9 merries erg indrukwekkend (zie foto bovenaan de blog).
  • Escalera: ook een oude bloedlijn, echter zie je bij deze bloedlijn vooral bruine, zwarte of voskleurige paarden. Een fokkerij met name gericht op functionaliteit voor de sport, minder op het sprookjesuiterlijk of karakter. Het brandmerk horende bij deze lijn is dan ook een ladder (soms ook met hoefijzer), waarbij de treden voor de diverse sporten staan. Xantho, mijn jongste hengst, heeft vanuit zijn moeders kant een flinke scheut Escalera bloed.
  • Yeguada Militar: nog zo’n bloedlijn die echt op de functionaliteit gefokt is, maar dan niet de sportkant, maar echt functionaliteit: oorspronkelijk voor het leger, dus het was super belangrijk dat de paarden een goed karakter hebben. Tegenwoordig wordt deze bloedlijn ook veel ingezet voor politiepaarden, de paarden van de Real Escuela, maar ook veel particulieren hebben zo’n fijne Yeguada Militar. Wist je dat je als particulier je voor weinig geld gebruik kunt maken van de dekhengsten van de YM? Dit om de bloedlijnen van de PRE te verbeteren. De Yeguada Militar hoort dan ook bij de Spaanse overheid, namelijk bij het ministerie van defensie. Je herkent het brandmerk simpelweg aan de YM.
  • Paco Marti: dit is nog een relatief jonge bloedlijn, die zich met name richt op kleur/verdunning: valk, palomino, maar ook perlinos, cremelos en alle soorten verdunningen die je kunt bedenken. Één van de meest succesvolle dekhengsten van Paco Marti, Revoltoso XXIX is Xanthos opa (vader van zijn vader). Xantho is natuurlijk een palomino en het is dan ook niet verrassend dat hij vooral veel Paco Marti bloed heeft. Ook Paco Marti heeft een herkenbaar brandmerk: wederom een spaans bit, met hierin een sierlijke ‘M’. Wat heel mooi is, is dat bij Paco Marti de paarden in een prachtige omgeving buiten leven, ik ben er al eens langsgereden (helaas niet op de fokkerij zelf geweest).
brandmerk cartujano
brandmerk escalera
brandmerk yeguada militar

Het is een flink boekwerk geworden, dus ik vermoed dat je dit alleen helemaal hebt gelezen als je een echte PRE-liefhebber bent. Mocht je aanvullingen hebben, dan hoor ik het graag. Bronnen die ik geraadpleegd heb (buiten mijn eigen kennis) en welke je zelf kunt bezoeken voor meer informatie zijn o.a.:

https://pre-stamboek.nl/
https://www.ancce.es/
https://yeguadacartuja.com/
https://www.defensa.gob.es/ccfas/
http://yeguadaescalera.com/
https://pacomarti.com/

“Out of his romantic past he comes.
He has carried kings and conquered continents.
He was painted by the greatest painters of all time.
Poets have sung his name in a thousand voices.
His handsome beauty is unmatched.
His nobleness without compare.
 
In all the World,
no horse has stepped with such pride.
He was all of these things and more.
And as if by some glorious miracle,
today he comes to us unchanged.
He is the Andalusian horse.”
 
Een prachtig gedicht, door Trajan Tennant