Het leven is niet stressvrij
Wellicht ben je je er nog niet bewust van of maak je je zelfs soms juist iets te veel zorgen over de stress van jouw paard. Een mooie vraag om jezelf eens te stellen is: ‘heeft jouw paard meer, minder of meer stress dan jij?’ – en daarbij is het natuurlijk wel belangrijk om na te gaan of jij jouw stressniveau acceptabel vindt.
Voor jezelf en dus ook voor jouw paard is het niet mogelijk om stressvrij te leven. Maar het is natuurlijk wel mogelijk om stress enigszins te beperken, zodat je een vrolijk & gezond paard hebt. Stap 1 is stress gaan herkennen bij jouw paard. Ben jij al bekend met de kalmerende signalen bij paarden?
Kalmerende signalen = communicatie
Van nature communiceren paarden onderling, maar paarden communiceren ook met jou, als mens. Hiervoor gebruiken ze o.a. dezelfde kalmerende signalen als met hun soortgenoten. Normaalgesproken zet een paard kalmerende signalen in om conflicten te voorkomen of spanning te verminderen. Enkele kalmerende signalen zijn:
- Gapen
- Kauwen/likken
- Wegkijken
- Hoofd aan eigen been schuren
- Knipperen / halfgesloten ogen
Bij het herkennen van dit soort signalen is de situatie en omstandigheden van belang. Zie je je paard een keer gapen, dan hoeft dit zeker niet te betekenen dat er sprake is van stress. Het kan ook zo zijn dat het paard juist spanning loslaat (denk bijvoorbeeld aan de reactie van een paard bij bijvoorbeeld een massage, fysio- of osteopaatbehandeling). Ben je je paard iets nieuws aan het leren, of is hij in een vreemde situatie en zie je herhaaldelijk kalmerende signalen? Dan is het goed om te laten merken dat je zijn communicatie begrijpt, door even een pauze te nemen of je paard gerust te stellen.
Een vervelend / dominant paard of duidelijke communicatie?
Wanneer de oorzaak van de ontstane stress niet wordt weggenomen, dan neemt de spanning toe. Ook de kalmerende signalen nemen dan toe, en worden steeds groter. Denk bijvoorbeeld aan bokken, (intimiderend) op je afkomen, dreigen te bijten of schoppen. In tegenstelling tot de hierboven genoemde subtielere signalen, worden deze signalen vaak wel herkend.
Echter wordt het paard dan wellicht als vervelend of dominant bestempeld. Wees er van bewust dat dit dus een communicatievorm is, die het paard toepast wanneer zijn eerdere communicatie geen effect heeft gehad! Wanneer je dus bij dit soort ‘probleem’-gedrag bent aangeland, dan heb je de kleinere signalen gemist.
Een paard doet dingen niet bewust om mensen te ‘pesten’ – een paard leeft echt in het moment. Kijk dus zorgvuldig naar jouw paard wanneer hij ‘vervelend’ gedrag vertoont en vraag je af wat hij je probeert te vertellen.
Overlevingsmodus: de 4 ‘F’-en
Ga je zelfs aan de grote signalen voorbij, dan komt het paard in een soort overlevingsmodus: vechten, vluchten, bevriezen of flauwvallen (fight, flight, freeze en faint). In deze modus is het paard over het algemeen niet meer goed bereikbaar en staat het niet meer open voor communicatie. Het is belangrijk dit stadium te vermijden en wanneer het paard wel in dit stadium beland is, een veilige omgeving te creëren waarin het paard de spanning kan laten afvloeien.
Als (gedomesticeerd) paard ben je overgeleverd aan de ‘eigenaar’, dus aan jou. Jij maakt als paardeneigenaar veel beslissingen voor jouw maatje, en je hebt zijn of haar welzijn hoog in het vaandel staan. Zorg dus dat je je bewust bent van mogelijke stress, probeer dit te beperken en schakel waar nodig een professional in, die met jou meedenkt in het belang van jouw paard. In mijn lessen kijk ik altijd naar het stressniveau van het paard (en de eigenaar 😉) maar indien gewenst kijk ik ook verder (holistisch) met jullie mee en ben ik graag een sparringspartner om het welzijn van paarden in het algemeen te verbeteren.
Hoe ga ik om met stress bij paarden?
Helaas is stress in het leven onvermijdelijk, als ook in de training van onze paarden. Stressvrij trainen is dan ook, net als stressvrij leven, helaas een illusie. Het is echter wel belangrijk om te voorkomen dat het paard teveel stress ervaart: wanneer je de stress (te) hoog laat oplopen, is het paard niet meer bereikbaar voor communicatie of om te leren.
Het is niet zo dat je met stress bij paarden volgens een boekje kunt werken, gezien ieder paard en iedere situatie anders is. Persoonlijk is het voor mij belangrijk dat jij als paardeneigenaar, enige kennis hebt van de kalmerende of stressignalen hebt van het paard: wanneer jouw paard dan ook een kalmerend signaal tijdens de les vertoont, geef ik je hier graag uitleg over.
Over het algemeen houdt het omgaan met stress in de training bij paarden voor mij het volgende in:
- Kalmerende signalen (h)erkennen
- In relatief kort tijdbestek diverse signalen, pauze om de spanning af te laten vloeien
- Blijft het paard aaneensluitend signalen tonen, pauze om de spanning af te laten vloeien
- Na 2 of 3 pauzemomenten (of soms ook na 1) stop ik de training
Door deze communicatie van jouw paard te (h)erkennen én er iets mee te doen, versterk je de band tussen jou en jouw paard. Je leert je paard dat hij op jou kan bouwen en dat hij je kan vertrouwen. Vind je het lastig om met deze stress om te gaan of het te herkennen bij jouw paard? Ik leer je er graag meer over! Stuur mij een privé-berichtje, appje of neem contact op via de website. Wie weet zie ik je snel!
